World Press Photo in de Nieuwe Kerk

Tussen de klassieke nieuwsfoto's van rampen, rellen en ellende verbaast misschien de winnaar. Een intiem portret van Jon en Alex, dat is de World Press Photo 2015. Twee mannen liggen in elkaars armen op een bed in een appartement in Sint Petersburg. Niets bijzonders. Het nieuws is niet ín de halfdonkere kamer te zien. Je moet weten dat homo's in Rusland (wettelijk) gediscrimineerd worden en op straat aangevallen worden. Het nieuws is buiten, achter de gesloten gordijnen.


In het dagelijks leven is het nieuws echter wel altijd aanwezig. De krant ligt naast de ontbijtyoghurt, de livestream rolt door in de tram, nieuwsberichten piepen ieder uur voorbij op de radio en het achtuurjournaal gaat samen met het kopje koffie na het avondeten. Als vage beelden en geroezemoes op de achtergrond delen we ons leven met wereldleiders, economische crises; grote en minder grote rampen. Zelden beseffen we ons dat de nieuwswereld dezelfde wereld is als de wereld waarin wij ontbijten, boodschappen doen en op de tram stappen.

Hoe dichtbij de achtervolging van de Charlie Hebdo-aanslagplegers ook leek op de grote schermen in de roti-zaak in mijn straat (normaal gevuld met de voluptueuze dames van videoclipzender XITE), het bleef in een andere dimensie. De zwaarbewapende agenten, de afgezette wegen, de helikopters met zoeklichten. Ze deden me - niet zo gek ook - eerder denken aan Hollywoodfilm dan aan de wereld die ik bewoon.

Wanneer het nieuws wel dichtbij komt zijn we verbaasd. Dan roepen we: 'Hé, dat is bij mij in de hoek!?' De nieuwswereld en de leefwereld horen niet te mengen. Nieuws is - volgens de formule: geen nieuws, goed nieuws - meestal slecht en dat hebben we graag veilig op afstand. Er staat een kamerscherm tussen. Het nieuws gaat echter ook over de gevolgen van ons eigen handelen. We zien dus wellicht niet dat ons leven (elders) impact maakt. Een gevaarlijk kamerscherm.

Op de World Press Photo 2015 expositie in de Nieuwe Kerk hangt een foto die het niet bestaande onderscheid tussen nieuws en leefomgeving doet verdwijnen. De foto is onderdeel van een serie van de Franse fotograaf Jérôme Sessini over het gebied in Oekranië waar vlucht MH17 neerkwam. In het hoge gras ligt een notitieblok uit de Albert Heijn. Het eenvoudigste schrijfblokje wat er is. Onbeschadigd. Klaar voor gebruik, als het vreselijke niet was gebeurd. Nu ligt het daar, door een Franse fotograaf in een veld in Oekraïne gefotografeerd. De leefwereld is hier het wereldnieuws ín geschoten.

Op de expositie in de Nieuwe Kerk hangen nieuwsfoto's op groot formaat. Prettig is dat vaak niet. De extra aandacht die de foto's in een museumopstelling afdwingen helpt ons het kamerscherm tussen nieuws- en leefwereld definitief om te kieperen.