The Imposter

Wat is een verhaal? Verhalen kunnen we volgen omdat we ze niet zien als een verzameling losstaande feiten, zoals een computer zou doen. Dat maakt een verhaal intrinsiek menselijk, zoals iedere kunst. We verstaan de zinnen als onderdeel van een geheel - en bij iedere zin anticiperen we op een plot, een geheel, een slot, een clue. We begrijpen iedere zin en ieder woord als onderdeel van een betekenisveld. Daarom kunnen we telkens nieuwe betekenissen vormen tussen de gegeven onderdelen. Maar hoe we dat doen is me eigenlijk een raadsel.



Wel een raadsel waar de virtuoos schitterende dingen mee kan doen. Recent zag ik The Imposter, een verspeelfilmde documentaire over jongen uit Texas die opduikt in Spanje. Vanaf het begin weet je dat de jongen zich door vreemde maar verklaarbare omstandigheden uitgeeft voor een vermiste jongen. Je kent het plot en weet dus veel meer dan de personages weten. Althans, dat denk je.

Hoe meer je weet, hoe meer je niet weet. Dat maakt The Imposter voelbaar. Iedere uitspraak, ieder beeld, iedere beweging duwt je verder in een onwerkelijk verhaal. (Wil je niet meer weten, lees dan niet verder.)

Een voorbeeld van de manier waarop het verhaal 'openklapt'. Ergens in de film: de broer van de vermiste jongen die geen contact wil met zijn 'teruggevonden' broertje. Opmerkelijk, maar niet zo opmerkelijk als veel gebeurtenissen in de film. De regie (opvallend aanwezig gedurende de film) maakt de familie langzaam steeds verdachter; iemand uit de familie zou de jongen wel eens kunnen hebben omgebracht.

Je denkt: die broer! Die wilde hem niet zien! Waarom? Omdat hij wíst dat de jongen niet écht zijn broer kan zijn, die is namelijk hartstikke dood. Hij is vermoord! Dat denk je. Opgelost, denk je. Of niet?

The Imposter speelt briljant met de spanningsstuctuur die zo goed werkt in commerciële 'extreem-maar-waar' televisiedocumentaires. De Discovery Channel-documentaire die iedere minuut anticipeert op de clue die je niet mág missen en toch echt na de volgende commercial break komt.

Maar een verhaal is vooral goed als het slot niet verklapt wordt.